Sau một ngày hỗn loạn và nhiều chuyến bay khẩn cấp quay về Mỹ, Nhà Trắng đã làm rõ rằng phí 100.000 USD cho visa H-1B sẽ chỉ thu một lần và chỉ áp dụng cho hồ sơ mới.
Vào ngày 19 tháng 9, Tổng thống Donald Trump đã ký một sắc lệnh gây chấn động cộng đồng công nghệ, thị trường tài chính và hàng nghìn gia đình nhập cư: áp đặt mức phí 100.000 USD cho mỗi lao động theo diện visa H-1B. Thông tin ban đầu được lan truyền như một khoản phí hàng năm, áp dụng cho cả hồ sơ mới lẫn gia hạn, khiến tình trạng bất định lan rộng.
Chỉ trong vài giờ, hình ảnh sân bay đông nghẹt và lời kể của các kỹ sư hủy chuyến hoặc vội vàng quay lại Mỹ đã tràn ngập mạng xã hội. Các tập đoàn lớn như Amazon, Microsoft và JPMorgan đã gửi thông báo khẩn, khuyên nhân viên không rời khỏi Mỹ hoặc phải trở về ngay để tránh bị kẹt ngoài biên giới. Tình trạng hỗn loạn nghiêm trọng đến mức chính phủ Ấn Độ, quốc gia cung cấp phần lớn nhân lực H-1B, gọi đây là biện pháp “gây mất ổn định với hậu quả nhân đạo”.
Vai trò then chốt của visa H-1B trong nền kinh tế Mỹ
Visa H-1B được tạo ra năm 1990 như một công cụ thu hút nhân lực có trình độ cao trong các lĩnh vực trọng yếu, chủ yếu là khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM). Từ đó đến nay, H-1B đã trở thành một trụ cột trong năng lực cạnh tranh của Mỹ.
- Mỗi năm cấp 85.000 suất thông qua hình thức xổ số (65.000 tiêu chuẩn và 20.000 bổ sung cho ứng viên có bằng sau đại học tại Mỹ).
- Theo Pew Research, hơn 60% lao động H-1B làm việc trong ngành máy tính.
- Riêng năm 2025, Amazon tài trợ hơn 12.000 hồ sơ H-1B, trong khi Microsoft, Meta và Google đều vượt mốc 5.000.
Nguồn nhân lực này mang tính chiến lược: Ấn Độ chiếm 71% số hồ sơ được chấp thuận và Trung Quốc chiếm 11,7%, cho thấy sự phụ thuộc lớn của Mỹ vào tài năng quốc tế.
Nhầm lẫn ban đầu: phí hàng năm hay một lần?
Sự hỗn loạn bắt đầu khi Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick tuyên bố trong buổi họp báo rằng khoản phí sẽ là “100.000 USD mỗi năm”, áp dụng không chỉ cho hồ sơ mới mà cả gia hạn và tái nhập cảnh. Cách diễn giải này đã gây ra làn sóng hoảng loạn toàn cầu: chuyến bay bị đổi, gia đình chia cắt, doanh nghiệp kích hoạt kế hoạch khẩn cấp.
Trên Phố Wall, sự bất định này khiến thị trường rung lắc: cổ phiếu Cognizant Technology Solutions giảm gần 5%, trong khi các tập đoàn tư vấn và ngân hàng báo cáo thua lỗ tạm thời vì lo ngại gián đoạn nguồn nhân lực quốc tế.
Làm rõ vào thứ Bảy: chỉ áp dụng cho hồ sơ mới
Sáng thứ Bảy, ngày 20 tháng 9, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt làm rõ rằng khoản phí 100.000 USD chỉ là một lần, và chỉ áp dụng cho hồ sơ H-1B mới. Điều này có nghĩa là:
- Không ảnh hưởng đến việc gia hạn, mở rộng hoặc đổi nhà tuyển dụng tại Mỹ.
- Không áp dụng cho những người đã có visa H-1B hợp lệ, kể cả khi đang ở nước ngoài.
- Phí sẽ chỉ được yêu cầu bắt đầu từ kỳ xổ số H-1B tiếp theo.
Dù thông tin đính chính là cần thiết, nhưng đã quá muộn với nhiều gia đình phải quyết định vội vàng. Theo báo cáo truyền thông, các văn phòng luật sư nhập cư ghi nhận lượng tư vấn tăng gấp 3 lần chỉ trong một ngày, phản ánh mức độ khẩn trương của tình hình.
Hệ quả với doanh nghiệp và lao động
Ngay cả khi đã được làm rõ, tác động cơ cấu vẫn rất rõ ràng. Khoản phí 100.000 USD cho mỗi lao động mới có nghĩa là:
- Một công ty tuyển 100 kỹ sư H-1B mỗi năm sẽ phải trả thêm 10 triệu USD, chưa kể phí luật sư và chi phí tuân thủ.
- Các startup và doanh nghiệp vừa, nhỏ có thể mất cơ hội tiếp cận nhân lực quốc tế, để lại sân chơi cho các tập đoàn công nghệ và tài chính khổng lồ.
- Các ngành then chốt như trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng và công nghệ sinh học — vốn đã thiếu hụt nhân lực — sẽ càng chịu áp lực lớn hơn.
Nhiều chuyên gia cảnh báo biện pháp này sẽ thúc đẩy doanh nghiệp chuyển hoạt động sang nước khác, làm suy giảm năng lực đổi mới của Mỹ trước các đối thủ như Trung Quốc, Ấn Độ hay châu Âu.
Bước ngoặt chính trị và cuộc tranh luận mới
Chính quyền Trump biện minh cho thay đổi này với khẩu hiệu “bảo vệ lao động Mỹ” và ngăn chặn lạm dụng hệ thống, cho rằng một số công ty đã dùng H-1B để hạ thấp lương. Tuy nhiên, giới phê bình cho rằng hệ quả thực tế sẽ biến H-1B thành một “giấy phép xa xỉ” chỉ dành cho tập đoàn đa quốc gia.
Sự kiện này cũng làm dấy lên cuộc tranh luận về những lựa chọn nhập cư ổn định hơn. Các chương trình như visa EB-1A hoặc EB-5 theo diện đầu tư ngày càng được nhìn nhận là lựa chọn an toàn hơn so với con đường H-1B đầy biến động.
Kết luận: Sự bất định để lại dấu ấn
Dù việc làm rõ vào thứ Bảy đã giảm bớt hoảng loạn, nhưng toàn bộ sự việc cho thấy hệ thống nhập cư lao động tại Mỹ đang ngày càng mong manh, phức tạp và chịu ảnh hưởng chính trị. Với hàng nghìn gia đình và doanh nghiệp, bài học rút ra là: bất kỳ thông báo nào cũng có thể thay đổi cục diện chỉ sau một đêm.
Câu hỏi còn lại là liệu những chính sách này sẽ thực sự củng cố vị thế dẫn đầu về đổi mới của Mỹ, hay sẽ đẩy nhân tài và dòng vốn sang những điểm đến ổn định hơn.
